Ngày thứ hai Khóa sinh hoạt Phật pháp mùa hè chùa Bằng: Học lắng nghe để hiểu, quay về để thương

PSO - Một ngày ở Khóa sinh hoạt Phật pháp mùa hè tại chùa Bằng - Linh Tiên Tự (phường Hoàng Liệt, TP. Hà Nội) không chỉ được tính bằng thời gian từ sáng đến tối, mà còn được đo bằng những điều mỗi khóa sinh cảm nhận và chuyển hóa trong tâm hồn. Với hai chủ đề xuyên suốt là “Lắng nghe” và “Biết ơn”, ngày 06/07/2026 - ngày tu học thứ hai đã mở ra hành trình giúp các em biết lắng nghe bằng trái tim, quay về nhìn lại chính mình để thấu hiểu cha mẹ, yêu thương cộng đồng và nuôi dưỡng những hạt giống thiện lành trên bước đường trưởng thành.

Ngay từ khi bình minh vừa hé, tiếng chuông chùa ngân vang giữa không gian thanh tịnh đã nhẹ nhàng đánh thức đại chúng. Dưới sự hướng dẫn của quý Thầy, các khóa sinh cùng tập thể dục buổi sáng, khởi động một ngày mới bằng nguồn năng lượng trong lành trước khi bước vào thời khóa trì tụng kinh Dược Sư.

Trong tiếng chuông, tiếng mõ và lời kinh trầm hùng, mỗi bạn trẻ lặng lẽ hướng tâm cầu nguyện bình an cho bản thân, gia đình và tất cả mọi người. Những thời khóa như thế chính là cơ hội để tuổi trẻ tập dừng lại giữa nhịp sống hối hả, trở về với hơi thở, với sự tỉnh thức và bình an nơi chính mình.

Sau đó, tiếp nối chương trình “Mỗi ngày một thông điệp sống”, Đại đức Thích Thanh Tâm – Ủy viên Thường trực, Phó Văn phòng Ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN, Giáo thọ sư chùa Bằng đã gửi đến các khóa sinh thông điệp sống mở đầu ngày tu thứ hai với chủ đề "Lắng nghe".

Bằng sự gần gũi qua nhiều ví dụ thực tế, Đại đức dẫn dắt các em nhận ra rằng, con người từ khi sinh ra cho đến khi mất đi đều gắn liền với việc lắng nghe. Nhưng lắng nghe không đơn thuần chỉ là nghe bằng đôi tai. Theo Đại đức, có ba cách lắng nghe mà mỗi người cần rèn luyện. Đó là nghe bằng tai để tiếp nhận âm thanh, nghe bằng trí tuệ để biết phân biệt đúng sai và nghe bằng trái tim để biết đặt mình vào vị trí của người khác.

Chỉ khi biết lắng nghe bằng cả trái tim, con người mới có thể thật sự thấu hiểu cha mẹ, bạn bè, thầy cô và những người xung quanh. Khi hiểu được nỗi nhọc nhằn của cha mẹ, sự hy sinh của người thân hay những vất vả của quý thầy, cô cùng các anh chị tình nguyện viên đang ngày đêm chăm lo cho khóa tu, các em sẽ biết trân trọng hơn những điều mình đang có.

Đại đức cũng nhấn mạnh, trong xã hội hiện đại, không ít mâu thuẫn bắt nguồn từ việc con người chỉ muốn được người khác lắng nghe mà lại quên học cách lắng nghe người khác. Vì thế, hạnh lắng nghe chính là nền tảng của sự thấu cảm, của tình yêu thương và của sự gắn kết trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Lời giảng của Đại đức không chỉ giúp các em hiểu thêm về giáo lý nhà Phật mà còn mang đến những bài học thiết thực để ứng dụng ngay trong cuộc sống hằng ngày.

Sau khi dùng điểm tâm sáng, các khóa sinh tiếp tục vân tập về lễ đường, lắng đọng tâm tư đón nghe thời pháp thoại của Ni sư Thích Nữ Chúc Hiếu – Trụ trì Tu viện Bồ Đề (Hoa Kỳ) với chủ đề “Ai thật sự hiểu tôi?”. Không phải những lời giảng mang tính lý thuyết, Ni sư lựa chọn cách đối thoại, đặt những câu hỏi giản dị nhưng khiến cả giảng đường như lặng đi.

“Đã bao giờ các con cảm thấy không ai hiểu mình?

“Đã bao giờ các con buồn vì cha mẹ không hiểu mình?

Ban đầu còn ngập ngừng, nhưng rồi rất nhiều cánh tay đã mạnh dạn giơ lên.

Có những em lần đầu tiên dám nói về sự cô đơn của mình; Từng giận cha mẹ vì nghĩ rằng cha mẹ không hiểu mình hay đôi khi cảm thấy lạc lõng giữa bạn bè.

Ni sư nhẹ nhàng chia sẻ, cảm giác cô đơn ấy không phải chỉ riêng ai. Điều mà hầu hết mọi người đều mong muốn là được lắng nghe, được công nhận và được yêu thương. Nhưng nhiều khi, chúng ta chỉ mong người khác hiểu mình mà quên mất việc học cách hiểu người khác. Qua những câu chuyện giản dị về tình thân, Ni sư giúp các khóa sinh nhận ra rằng phía sau những lời nhắc nhở, những sự nghiêm khắc của cha mẹ luôn là tình yêu thương và nỗi lo dành cho con cái.

Ni sư cũng khuyến khích các bạn trẻ nên dành thời gian tĩnh lặng mỗi ngày để soi chiếu tâm mình, nhận diện những cảm xúc, mong muốn và cả những hạn chế của bản thân. Chỉ khi hiểu được chính mình, con người mới có thể mở lòng cảm thông với người khác. Muốn được thấu hiểu, trước tiên phải biết lắng nghe. Muốn được yêu thương, trước tiên phải biết yêu thương. Muốn hiểu người khác, trước tiên phải quay về nhìn lại chính mình. Những chia sẻ gần gũi, chân thành của Ni sư đã chạm đến trái tim của các khóa sinh.

Kết thúc chương trình buổi sáng, các khóa sinh bước vào thời cúng ngọ, dùng bữa cơm chay thơm ngon trong sự biết ơn.

Không còn những bữa ăn vội vàng bên chiếc điện thoại hay màn hình máy tính, tại khóa sinh hoạt Phật pháp lần này, các em học cách ngồi ngay ngắn, ăn trong chính niệm, biết trân quý công sức của người nông dân làm ra hạt gạo, quý Thầy, quý Cô và các anh chị tình nguyện viên đã âm thầm chuẩn bị.

Sau bữa ăn, các em tự giác xếp hàng thu dọn, cẩn thận rửa từng chiếc bát, sắp xếp lại ngăn nắp. Những việc làm giản dị ấy chính là bài học thực tập về tinh thần tự lập, trách nhiệm và lòng tri ân trong đời sống tập thể.

Buổi chiều, không khí trở nên sôi nổi khi các gia đình bước vào phần sinh hoạt chung. Các khóa sinh cùng nhau tìm hiểu về lịch sử và ý nghĩa tên gọi của từng gia đình, mang tên những biểu tượng văn hóa, lịch sử của Thăng Long – Hà Nội như: Thăng Long, Văn Miếu, Hoàng Thành, Bạch Mã, Quán Thánh, Voi Phục, Kim Liên, Ô Quan Chưởng, Hồ Gươm và Một Cột.

Thông qua những chia sẻ của quý thầy, các em không chỉ hiểu thêm về lịch sử dân tộc mà còn thêm yêu quê hương, thêm tự hào về truyền thống văn hóa nghìn năm văn hiến. Đó cũng là cách khóa tu khéo léo kết nối giáo lý nhà Phật với tinh thần tri ân cội nguồn, hun đúc ý thức trách nhiệm đối với quê hương và đất nước.

Buổi tối, các khóa sinh đã vân tập về giảng đường, cùng lắng nghe Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN, Trụ trì chùa Bằng chia sẻ thêm một “thông điệp” trong cuộc sống.

Nếu thông điệp của ngày đầu tiên là "Buông bỏ", buổi sáng ngày thứ hai là "Lắng nghe", thì đôi lời chia sẻ của Hòa thượng buổi tối đã khép lại trọn vẹn hành trình tu học trong ngày bằng hai chữ "Biết ơn".

Mở đầu, Hòa thượng hoan hỷ nhắc lại bài học về sự buông bỏ mà đại chúng đã cùng thực tập từ ngày đầu của khóa tu. Theo Hòa thượng, buông bỏ không phải là từ bỏ trách nhiệm hay lý tưởng sống, mà là buông xuống những áp lực, những muộn phiền và những điều chưa như ý để tâm được nhẹ nhàng, an ổn. Chỉ khi tâm không còn bị che lấp bởi phiền não, con người mới đủ bình tĩnh để lắng nghe bằng cả trí tuệ và trái tim.

Từ đó, Hòa thượng kết nối với thông điệp "Lắng nghe" mà chư Tôn đức đã chia sẻ trong buổi sáng. Lắng nghe không chỉ để nghe người khác nói, mà còn để hiểu được những điều chưa từng được cất thành lời; lắng nghe nỗi nhọc nhằn của cha mẹ, sự tận tụy của thầy cô, những hy sinh thầm lặng của biết bao người đang âm thầm nâng đỡ cuộc sống của mình. Khi biết lắng nghe bằng sự tỉnh thức và lòng từ bi, con người sẽ khởi sinh sự thấu hiểu; và từ sự thấu hiểu ấy, lòng biết ơn sẽ nảy nở một cách tự nhiên.

Hòa thượng nhấn mạnh, biết ơn không chỉ là một phép ứng xử đẹp trong đời sống, mà còn là một phẩm chất đạo đức căn bản trong giáo lý của Đức Phật. Một lời cảm ơn chân thành, một sự trân quý đối với những điều tưởng như bình dị nhất – bữa cơm gia đình, sự tần tảo của cha mẹ, lời dạy bảo của thầy cô hay sự giúp đỡ của một người xa lạ – đều là biểu hiện của một trái tim biết nhìn thấy những ân tình đang hiện hữu quanh mình.

Hòa thượng nhấn mạnh, không ai có mặt trên cuộc đời này một cách ngẫu nhiên. Mỗi người đều mang trong mình ân đức sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, công lao của ông bà, Tổ tiên và cội nguồn dân tộc. Đức Phật luôn đề cao hiếu đạo, dạy rằng “Cha mẹ trong nhà chính là Phật ở đời”. Qua những câu chuyện đời thường, chân thực và gần gũi, Hòa thượng giúp các em cảm nhận sâu sắc hơn tình yêu thương vô điều kiện của cha mẹ. Họ là những người luôn hết lòng vì con cái, dù đôi khi sự nghiêm khắc của các bậc sinh thành lại bị các con hiểu lầm là áp đặt.

Bên cạnh ân nghĩa sinh thành, Hòa thượng còn nhắc nhở các khóa sinh biết tri ân Tổ quốc, các bậc tiền nhân đã dựng nước và giữ nước, để mỗi người luôn ghi nhớ cội nguồn dân tộc, sống có trách nhiệm với non sông gấm vóc mà cha ông đã dùng xương máu để bảo vệ.

Ơn nghĩa thứ ba là biết ơn tất cả những con người đang góp phần làm nên cuộc sống bình yên mỗi ngày. Từ người nông dân làm ra hạt gạo, những chiến sĩ công an, bộ đội ngày đêm gìn giữ bình yên, đến thầy cô, bạn bè và tất cả những người xung quanh... Không ai có thể sống một mình mà không cần đến sự nâng đỡ của cộng đồng. Biết ơn chính là nền tảng để mỗi người sống tử tế, biết yêu thương và cống hiến.

Ngay tại khóa tu, Hòa thượng cũng mong muốn các em khởi lên tâm niệm tri ân Ban Tổ chức, chư Tôn đức Tăng Ni cùng đội ngũ tình nguyện viên đã âm thầm chuẩn bị, chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ và mọi điều kiện tốt đẹp nhất để khóa tu được diễn ra viên mãn.

Khép lại thời pháp thoại, Hòa thượng gửi gắm thông điệp giản dị nhưng sâu sắc: “Buông bỏ – Lắng nghe – Biết ơn”. Buông bỏ để tâm được an tịnh; lắng nghe để khởi sinh hiểu biết; và từ hiểu biết ấy, lòng biết ơn sẽ lớn dần thành tình yêu thương và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và cuộc đời. Người biết ơn là người biết trân quý giá trị của bản thân, biết giữ gìn phẩm giá, biết sống có trách nhiệm và đó cũng chính là một trong những nét đẹp cao quý nhất của con người Việt Nam.

Khóa sinh hoạt Phật Pháp ngày thứ 2 khép lại nhẹ nhàng, giúp mỗi khóa sinh biết lắng nghe, nhìn lại chính mình để hiểu người khác và sống trách nhiệm hơn với bản thân. Có lẽ, đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa của thông điệp "Lắng nghe để hiểu – Nhìn lại để thương" mà ngày tu học thứ hai đã gieo vào tâm thức của mỗi khóa sinh.

Diệu Tường - Phan Hương - Tiến Lộc - Quang Phước