PSO - Sáng ngày 5/4/2026, tại chùa Khai Nguyên, thôn Tây Ninh, Đoài Phương, Hà Nội đã long trọng diễn ra lễ khai mạc Tọa đàm khoa học với chủ đề “Phát huy nguồn lực của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới: Cơ sở lý luận, thực tiễn và hàm ý chính sách”.
Chứng minh buổi lễ có Hòa thượng TS Thích Gia Quang, Phó Chủ tịch HĐTS, Trưởng ban Thông tin truyền thông TƯ GHPGVN; Hòa thượng Thích Thanh Vân, Ủy viên HĐTS, Phó trưởng ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN TP. Hải Phòng; Thượng tọa Thích Minh Thuận, Ủy viên HĐTS, Phó trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Phú Thọ; Thượng tọa Thích Đạo Phong, Ủy viên HĐTS, Phó trưởng ban - Chánh Thư ký Ban Trị sự GHPGVN TP. Hà Nội; Thượng toạ Thích Tiến Thông, Uỷ viên HĐTS, Phó trưởng ban HDPT TƯ, Trưởng ban HDPT TP. Hà Nội; Thượng tọa Thích Đạo Thịnh, Ủy viên HĐTS, Phó Chánh Văn phòng Trung ương Giáo hội, Trưởng ban TT-TT GHPGVN TP. Hà Nội, Trưởng Ban Tổ chức Tọa đàm khoa học; Đại đức Thích Chân Tín - Ủy viên HĐTS, Phó trưởng ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương GHPGVN cùng chư Tôn đức HĐTS, BTS GHPGVN TP. Hà Nội, trụ trì các tổ đình, tự viện trong toàn thành phố và các tỉnh thành cùng về tham dự.
Về phía đại biểu có ông Lê Minh Khánh, Phó vụ trưởng vụ Tôn giáo và Dân tộc, Ban Tuyên giáo và Dân vận TƯ; ông Phan Hồng Thuỷ, Phó vụ trưởng vụ Pháp chế Bộ dân tộc và Tôn giáo; bà Trần Thị Minh Nga, Phó trưởng ban Tôn giáo Chính phủ; GS.TS Trung tướng Trần Vi Dân - Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Cục trưởng Cục khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân - Bộ Công an; TS Đoàn Văn Báu, Vụ trưởng Vụ lý luận chính trị, Ban Tuyên giáo TƯ; ông Vũ Huy Văn, Phó vụ trưởng Vụ Tổng hợp Văn phòng TƯ Đảng; bà Triệu Thị Thu, Trưởng cán bộ Thanh tra Chính phủ; bà Bùi Thị Thanh Giang, Phó trưởng ban Công tác Dân tộc và Tôn giáo và Hội quần chúng UB MTTQ TP. Hà Nội; ông Phan Vũ, Phó giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Hà Nội cùng đại diện các bộ ban ngành TƯ, TP. Hà Nội, chính quyền địa phương, các Giáo sư, Tiến sĩ, học giả, đông đảo nhân dân Phật tử cùng về tham dự.
Đại biểu chủ toạ đoàn có PGS, TS Trần Đức Cường - Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam; GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng trường KHXH và Nhân văn; PGS, TS Hoàng Thị Lan - Viện trưởng Viện Dân tộc và Tôn giáo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS, TS Mai Quang Hiện - Viện An ninh phi truyền thống, Đại học quốc gia Hà Nội; PGS, TS Trần Đăng Sinh - Nguyên Trưởng khoa Triết học, Đại học Sư phạm Hà Nội; PGS, TS. Đại tá Nguyễn Thanh Tú - Nguyên Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội; PGS, TS Đinh Quang Thành - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; TS Nguyễn Văn Tuân - Trưởng Nhóm Nghiên cứu khoa học, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Tọa đàm khoa học; PGS, TS Đinh Công Hoàng - Viên Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; PGS, TS Nguyễn Thị Minh Ngọc - Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Tại buổi lễ Thượng tọa Thích Đạo Thịnh - Trưởng Ban Tổ chức Tọa đàm phát biểu khai mạc đã nhấn mạnh: Đây là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, không chỉ đối với giới nghiên cứu, hoạch định chính sách, mà còn đối với toàn thể cộng đồng Phật giáo và xã hội.
Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, Phật giáo Việt Nam đã luôn đồng hành cùng dân tộc, góp phần quan trọng vào việc xây dựng nền tảng đạo đức, văn hóa và tinh thần của xã hội. Bước vào kỷ nguyên phát triến mới, kỷ nguyên của hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số và phát triển bền vững, thì vai trò và nguồn lực của Phật giáo càng cần được nhận diện một cách toàn diện, khoa học và thực tiễn hơn.
Nguồn lực ấy không chỉ nằm ở hệ thống cơ sở tự viện, di sản văn hóa hay tiềm năng du lịch tâm linh, mà còn là nguồn lực con người, đội ngũ Tăng Ni, Phật tử, trí thức Phật giáo; là nguồn lực tri thức, đạo đức và giá trị nhân văn sâu sắc mà Phật giáo mang lại cho xã hội. Việc phát huy hiệu quả những nguồn lực này đòi hỏi phải có sự kết nối chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, giữa truyền thống và hiện đại, giữa tôn giáo và phát triển.
Tọa đàm hôm nay được tổ chức với mong muốn tạo ra một diễn đàn học thuật nghiêm túc, nơi các nhà khoa học, các nhà quản lý và các chức sắc Phật giáo cùng trao đổi, thảo luận, làm rõ những vấn đề lý luận cốt lõi, đánh giá thực trạng, đồng thời đề xuất các định hướng và hàm ý chính sách thiết thực nhằm phát huy tốt hơn nguồn lực của Phật giáo trong sự nghiệp phát triển đất nước.
Ban Tổ chức tin tưởng rằng, với sự tham gia tâm huyết, trách nhiệm và trí tuệ của quý vị, Tọa đàm sẽ thu nhận được nhiều ý kiến có giá trị, có chiều sâu khoa học và mang ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần cung cấp luận cứ quan trọng cho việc hoạch định chính sách, cũng như định hướng hoạt động của Phật giáo trong thời gian tới.
Phát biểu chào mừng Hoà Thượng Thích Gia Quang đã ghi nhận toạ đàm với chủ đề "Phát huy nguồn lực của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới: Cơ sở lý luận, thực tiễn và hàm ý chính sách", rất có ý nghĩa và mang tính thời đại.
Hoà thượng tán thán công đức Ban Tổ chức đặc biệt là Thượng tọa Thích Đạo Thịnh, Trưởng ban tổ chức cùng chư Tôn đức và quý vị học giả đã phát tâm tổ chức và tham dự diễn đàn này - một diễn đàn với chiều sâu lý luận, gắn bó chặt chẽ với thực tiễn và hàm ý chính sách nhằm phát huy nguồn lực Phật giáo chung tay cùng cộng đồng phát triển đất nước.
Tọa đàm hôm nay là biểu hiện sinh động của tinh thần "Phật giáo nhập thế", tập trung nhận diện và phát huy toàn diện các nguồn lực Phật giáo trong bối cảnh đất nước hội nhập, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Nguồn lực này được nhìn nhận qua hai phương diện cốt lõi:
Về vật chất: Hệ thống tự viện rộng khắp cùng đội ngũ Tăng Ni, tín đồ đông đảo đã và đang đóng góp hiệu quả vào công tác an sinh xã hội, cứu trợ và chăm sóc người yếu thế, giúp giảm nhẹ gánh nặng cho Nhà nước.
Về tinh thần: Hệ giá trị nhân văn từ bi - trí tuệ cùng tinh thần "Hộ quốc an dân" là nền tảng đạo đức quan trọng để định hướng hành vi xã hội.
Dưới ánh sáng giáo lý của Đức Phật, các nguyên lý như Tri túc, Trung đạo, Vô tham và Nhân duyên chính là "kim chỉ nam" để chuyển hóa nguồn lực thành phương tiện thiện xảo phụng sự nhân sinh. Trong bối cảnh khủng hoảng giá trị toàn cầu, những tư tưởng này không chỉ góp phần xây dựng Việt Nam phồn vinh mà còn hướng tới một nền văn minh nhân loại an lạc.
Buổi tọa đàm chính là một bước đi quan trọng trong tiến trình góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn lực Phật giáo; tổng kết thực tiễn phong phú về nguồn lực Phật giáo; và đề xuất những hàm ý chính sách có giá trị làm rõ hơn, sâu sắc hơn để phát huy nguồn lực Phật giáo tốt hơn nữa, phục vụ đất nước phát triển, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Tại buổi lễ Ban tổ chức đã nhận được rất nhiều lẵng hoa tươi thắm chúc mừng của quý Chư tôn đức, quý vị đại biểu.
PGS.TS Trần Đức Cường - Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử Việt Nam trình bày Báo cáo đề dẫn Tọa đàm - phần định hướng về mặt lý luận và học thuật cho toàn bộ nội dung thảo luận của chương trình. Báo cáo đề dẫn, xác lập nền tảng lý luận và thực tiễn cho Tọa đàm qua 3 nội dung trọng tâm:
Vị thế lịch sử và bối cảnh mới: Khẳng định Phật giáo là thành tố hữu cơ trong cấu trúc văn hóa - xã hội Việt Nam từ thời Lý - Trần đến nay. Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và hội nhập, việc huy động nguồn lực đặc thù của Phật giáo (con người, văn hóa, đạo đức, kinh tế) trở thành yêu cầu mang tính chiến lược cho sự phát triển bền vững.
Chuyển dịch trong cách tiếp cận: PGS.TS nhấn mạnh cần thay đổi tư duy quản lý: không chỉ nhìn Phật giáo ở góc độ tín ngưỡng thuần túy mà phải xem đây là một nguồn lực xã hội quan trọng. Việc thiếu hụt các cơ chế, chính sách phù hợp để khơi thông nguồn lực này là vấn đề cần được giải quyết cấp thiết.
Dựa trên gần 30 bài tham luận đa dạng, Tọa đàm tập trung vào 3 mục tiêu bao gồm Hoàn thiện hệ thống lý luận về nguồn lực tôn giáo trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Đánh giá thực tiễn phát huy nguồn lực trên các lĩnh vực: giáo dục, an sinh xã hội, bảo tồn di sản và chuyển đổi số. Đề xuất các hàm ý chính sách nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi, phát huy sức mạnh của Phật giáo trong khối đại đoàn kết dân tộc.
Toạ đàm đón nhận 34 tham luận. Thu hút hàng trăm học nhà, nhà nghiên cứu... hơn 2.000 Phật tử, khách mời tham dự.
Buổi tọa đàm đã diễn ra trong không khí học thuật sôi nổi với 4 chủ đề then chốt, quy tụ trí tuệ của các chuyên gia đầu ngành nhằm nhận diện và định hướng phát huy nguồn lực Phật giáo trên nhiều phương diện:
Về Nguồn lực trí tuệ và vai trò của đội ngũ trí thức Phật tử PGS.TS Nguyễn Hồng Dương đã hệ thống hóa vai trò của đội ngũ trí thức, chuyên gia Phật tử như một "nguồn lực tuệ lực" đặc thù. Tham luận và các ý kiến thảo luận thống nhất rằng, đây là nguồn lực mềm đóng vai trò nền tảng trong việc hoạch định chiến lược phát triển Giáo hội thông qua ba phương diện: kiện toàn tổ chức, hoằng pháp hiện đại và tinh thần nhập thế "sáng đạo trong đời". Hội nghị nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng cơ chế, chính sách để khơi thông nguồn lực trí tuệ này trong phản biện và hoạch định chính sách xã hội.
Về Kinh tế văn hóa và du lịch tâm linh bền vững; Dưới góc nhìn kinh tế học của PGS.TS Đinh Công Hoàng, Phật giáo được định vị là động lực tăng trưởng kinh tế địa phương thông qua việc chuyển hóa di sản thành vốn văn hóa. Tuy nhiên, tọa đàm cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức về tình trạng thương mại hóa và suy giảm tính thiêng. Để dung hòa giữa phát triển và bảo tồn, các đại biểu đề xuất hệ thống hàm ý chính sách tập trung vào: phát triển du lịch xanh, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị di sản và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Phật giáo nhằm gia tăng giá trị bền vững thay vì lợi ích ngắn hạn.
Về Bảo vệ nền tảng tư tưởng và giá trị Phật giáo trên không gian mạng Trong bối cảnh số hóa, tham luận của ThS Lê Hoàng Anh Khôi đã nêu bật tính cấp bách của việc đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái. Tọa đàm xác lập chiến lược "xây" gắn liền với "chống", trong đó lấy việc lan tỏa giá trị từ bi, trí tuệ làm nền tảng lâu dài để "miễn dịch thông tin" cho cộng đồng. Việc chủ động chiếm lĩnh không gian mạng bằng truyền thông tích cực, hiện đại được xem là giải pháp then chốt để bảo vệ uy tín của Phật giáo và giữ vững ổn định chính trị - xã hội.
Về Thực tiễn và cơ chế phối hợp phát huy nguồn lực tổng thể: PGS.TS Nguyễn Thị Phương Chi đã phác thảo bức tranh tổng thể về thực tiễn nhập thế của Phật giáo từ đạo đức, an sinh đến kinh tế. Các thảo luận tập trung vào việc kiến tạo "mối liên kết kim cương" giữa Giáo hội - Nhà nước - Cộng đồng. Hội nghị khẳng định, để nâng cao hiệu quả, cần có cơ chế khai thác đồng đều giữa các vùng miền và lĩnh vực, đồng thời bảo đảm Phật giáo dấn thân sâu rộng vào đời sống nhưng vẫn giữ vững bản sắc cốt lõi, tránh các xu hướng biến tướng.
Với tinh thần khoa học, khách quan và trách nhiệm, những ý kiến trao đổi tại tọa đàm góp phần bổ sung các luận cứ khoa học quan trọng, phục vụ cho việc hoạch định và hoàn thiện chính sách, đồng thời khẳng định vai trò của Phật giáo như một nguồn lực tinh thần, văn hóa và xã hội có ý nghĩa đối với sự phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Buổi tọa đàm là một bước đi quan trọng trong tiến trình góp phần Hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn lực Phật giáo; tổng kết thực tiễn phong phú về nguồn lực Phật giáo; và đề xuất những hàm ý chính sách có giá trị làm rõ hơn, sâu sắc hơn để phát huy nguồn lực Phật giáo tốt hơn nữa, phục vụ đất nước phát triển, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Tọa đàm đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận và tổng kết thực tiễn sâu sắc. Các ý kiến trao đổi không chỉ làm rõ vai trò "nguồn lực mềm" của Phật giáo Việt Nam mà còn đề xuất được những hàm ý chính sách giá trị, góp phần định hướng cho sự phát triển của Phật giáo đồng hành cùng dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.
Thực hiện: Phúc Thịnh - Cẩm Vân
