PSO - Sáng ngày 03/7/2025, Phân ban Ni giới Trung ương đã tổ chức buổi Tọa đàm với chủ đề “Tứ thanh tịnh giới – Đời sống bậc xuất sĩ”, với sự tham dự của gần 400 hành giả Ni đang an cư kiết hạ tại trường hạ chùa Long Vân, tỉnh Đồng Nai.
Buổi tọa đàm được sự hướng dẫn của Ni trưởng Thích Nữ Như Dung – Phó Trưởng Phân ban Ni giới Trung ương, Trưởng Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Đồng Nai; Ni sư Thích Nữ Hòa Liên – Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN, Phó Văn phòng II Trung ương GHPGVN, Phó Trưởng Phân ban Ni giới Trung ương (đặc trách Ni giới Hệ phái Khất sĩ); Ni sư Thích Nữ Huệ Dâng – Phó Phân ban Ni giới Trung ương, Trưởng ban Hướng dẫn Phật tử Ni giới Trung ương.
Mở đầu buổi tọa đàm, Ni sư Hòa Liên chia sẻ rằng trong đời sống tu sĩ, giới đóng vai trò vô cùng quan trọng. Giới là phương tiện để hành giả tu tập và đạt được lợi ích an lạc, đồng thời là nền tảng căn bản để phát triển các pháp môn tu học khác. Có giới thì mới thành tựu được định, từ định phát sanh tuệ, và hướng đến sự giải thoát giác ngộ. Giới là các pháp khởi từ tâm, hiện hữu trong từng hành vi, khi thực hành viên mãn thì giới được thanh tịnh. Giới và giới bổn là sự chế ngự bằng tỉnh giác, bằng tri kiến và tinh tấn, tức là sự hộ trì các căn.
Ni sư đã trích dẫn từ Thanh Tịnh Đạo Luận và Kinh Di Giáo để cho thấy rằng đây là một chủ đề thân cận và thiết thực với đời sống người xuất sĩ. Ni sư cũng trình bày thêm về ý nghĩa của Tứ thanh tịnh giới trong cả hai truyền thống Phật giáo Nam truyền và Bắc truyền, khẳng định rằng giữ giới một cách thanh tịnh và thu thúc là con đường đưa đến sự giải thoát hoàn toàn khỏi sinh tử luân hồi, đạt đến Niết-bàn an lạc. Đức Phật đã chế định giới luật riêng biệt cho hàng Phật tử tại gia và người xuất gia, phù hợp với từng hoàn cảnh và mục đích tu tập.
Ni sư nhấn mạnh rằng để đạt đến mục đích tối hậu, người đệ tử Phật cần tránh xa mọi điều bất thiện, tích cực làm các hạnh lành, giữ gìn tâm ý thanh tịnh, đoạn trừ tham, sân, si và từ bỏ các dục lạc thế gian. Giới là cội gốc của mọi điều lành, là nền tảng đạo đức, là nơi thành tựu các thiện pháp. Ai giữ giới thì tâm được thanh tịnh, có được một đời sống xuất trần thanh cao. Đức Phật ví dục lạc thế gian như đầu rắn, nếu không giữ giới trọn vẹn, đời sống tu học sẽ đầy phiền não, nguy hại cho tự thân. Ngược lại, giữ giới trang nghiêm sẽ khiến tâm được định tĩnh, từ đó tuệ phát sinh. Tam vô lậu học – giới, định, tuệ – chính là căn bản của đời sống xuất gia. Người có đức tin khi thọ trì giới bổn sẽ không vi phạm những giới luật mà Đức Phật đã chế định.
Ni trưởng Thích Nữ Như Dung tiếp tục chia sẻ về chủ đề “Thu thúc lục căn giới”. Ni trưởng nhấn mạnh rằng, dù người đã tu lâu năm hay vừa mới xuất gia, ai cũng có chung một khát vọng: làm sao để tâm được bình an, thân khỏe mạnh, ít phiền não và tiến bộ trên con đường tu học. Con đường ấy, khởi đầu và thiết yếu nhất, chính là thực hành thu thúc lục căn.
Lục căn gồm mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý – luôn tiếp xúc với lục trần là sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp. Vì vậy, thu thúc lục căn chính là quay về với chánh niệm, kiểm soát và điều phục sáu căn khi tiếp xúc với sáu trần, không để chúng lôi kéo tâm mình rơi vào tham, sân, si. Ni trưởng dạy rằng ba tháng an cư là cơ hội quý báu để thực hành thu thúc lục căn, nếu không làm được điều này thì tuổi hạ có cũng như không. Đức Phật từng dạy: khi mắt tiếp xúc với sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi, lưỡi nếm vị, thân xúc chạm, tâm biết các pháp mà không khởi cảm xúc, người ấy đang tinh tấn gìn giữ lục căn, không để các ác niệm phát sinh, là đang thực hành thu thúc lục căn giới.
Người khéo giữ lục căn là người khi tiếp xúc với cảnh trần vẫn “biết các pháp” mà không khởi phiền não, không để ác niệm sinh khởi. Thu thúc mắt là không để sắc đẹp lôi cuốn; thu thúc tai là không chạy theo lời thị phi; thu thúc lưỡi là biết nói lời dịu dàng, chân thật; thu thúc ý là không khởi vọng tưởng phân biệt. Thân – khẩu – ý và việc giữ giới đều bắt nguồn từ việc kiểm soát sáu căn này. Người thực hành thu thúc lục căn sẽ có oai nghi tề chỉnh, tâm niệm thanh tịnh, lời nói hiền hòa, hành động chân chánh – đây là nền tảng cho đời sống an lạc, hạnh phúc và hướng đến giải thoát.
Ni sư Huệ Dâng khẳng định rằng Tứ thanh tịnh giới là nền tảng đạo đức cốt lõi mà người xuất gia cần thực hành nghiêm túc sau khi thọ Cụ túc giới, nhằm xây dựng đời sống phạm hạnh thanh tịnh và hướng đến giải thoát. Khi thọ Cụ túc giới, hành giả chính thức trở thành bậc xuất sĩ, dự vào hàng Tăng bảo, không còn tu tập như người tại gia mà bắt đầu thực hành đời sống của bậc Thánh. Dù chưa chứng A-la-hán, nhưng người xuất gia đang sống theo lý tưởng A-la-hán, bước đi trên Thánh đạo bằng chính thân giáo và phạm hạnh của mình. Chính vì vậy, vị Tỳ-kheo được tôn xưng là “Thầy của trời – người”, bởi đang sống giữa hội Thánh chúng và tự nguyện noi theo hạnh của các bậc A-la-hán, cụ thể là thực hành trọn vẹn Tứ thanh tịnh giới.
Trung Thắng
