Chùa Linh Nghĩa và tảng đá khắc chữ "Nghĩa Trũng Xứ"

Chùa Linh Nghĩa tọa lạc thôn Phú Khánh trung, xã Diên Thạnh, huyện Diên Khánh (cũ), tỉnh Khánh Hòa. Xưa thật xưa, nơi đây là Nghĩa Trũng Đàn (義塚壇) do các quan triều trong Phủ Diên Khánh, Khánh Hòa sáng lập năm Tự Đức thứ tư – 1851, chính là nơi thờ cúng hài cốt của các nghĩa sĩ trận vong và chư vong linh trong thời nhà Nguyễn (1752-1792)...

Nghĩa trũng là tên gọi chung chỉ những khu mộ tập trung dành cho những người hy sinh vì đại nghĩa, đặc biệt là các nghĩa sĩ, liệt sĩ, hay những người chết oan, vong vất vưởng không có nơi nương tựa... Đàn là nơi bày biện thiết lễ để cúng kiếng, cầu siêu (như đàn tràng)…

Qua thời gian dài bể dâu nắng mưa lũ lụt, Nghĩa Trũng Đàn bị hư hoại giữa một vùng hoang vắng, các quan triều trong phủ Diên Khánh đã quyết định chuyển giao Nghĩa Trũng Đàn cho các hương chức bô lão làng Diên Thạnh giữ gìn chăm lo hương khói.

Đến năm 1947, làng nhận thấy cần biến đổi nơi này thành nơi trang nghiêm để thờ phụng cúng kiếng lâu dài, nên đã bàn giao Nghĩa Trũng Đàn cho vị tỳ-kheo Thích Như Tịnh. Tăng nhân đã về. Đàn không còn là Đàn mà từng bước chuyển hóa thành Chùa thờ phụng Tam Bảo.

Thầy Thích Như Tịnh, đã đổi tên Nghĩa Trũng Đàn thành tên chùa Linh Nghĩa, trở thành vị khai sáng lập tự, trụ trì đầu tiên của ngôi chùa làng quê, và ngài đã bắt đầu thực hiện hạnh nguyện hoằng dương Đạo pháp với hai lần kiến tạo trùng tu ngôi Tam Bảo vào các năm 1952 và 1992.

Cũng từ xuất xứ tên Đàn ngày xưa mà người dân quanh vùng, cũng như phật-tử gần xa thường gọi chùa với tên danh gần gũi mộc mạc là Nghĩa Trũng.

Từ rất lâu, trong khuôn viên chùa, giữa vườn cây cỏ trũng thấp ẩm ướt vào một ngày an tịnh có một tảng đá "trồi" lên từ dưới đất, trên có khắc ba chữ "Nghĩa Trũng Xứ" (義 塚 處), như báo cho hay vùng đất này vốn là một khu vực linh thiêng thuở xa xưa. Vị trụ trì không cho đào bới và xê dịch tảng đá đi nơi khác, mà lập ngay một miếu thờ bao bọc tảng đá linh hiển này. Đến hôm nay, sau khi chùa đã được trùng tu nhiều đợt, thay đổi cảnh quan rất nhiều, tảng đá được tiền nhân khắc chữ "Nghĩa Trùng Xứ" vẫn còn an vị nơi cũ, nhưng nay đang nằm dưới tôn tượng Bồ tát Địa Tạng Vương ở linh đường đối diện với nhà Hậu Tổ.

Đến năm 2009, trải qua mưa nắng thăng trầm, ngôi già-lam miền quê từng tháng ngày hư hoại điêu tàn, Hòa thượng Thích Như Tịnh đã trực tiếp điều hành chỉ dạy môn đồ tứ chúng mở cuộc đại trùng tu xây lớn ngôi chánh điện, cổng tam quan cùng các công trình phụ, tiểu cảnh...

Hòa thượng Thích Như Tịnh thế danh Nguyễn Lang, pháp danh Thanh Tràng, pháp tự Thành Thọ, pháp hiệu Như Tịnh, sinh năm Đinh Mão – 1926 tại thôn Phú Khánh Trung, xã Diên Thạnh, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa trong một gia đình có truyền thống đạo Phật. Ngài là con của cụ ông Nguyễn Lợi, pháp danh Thanh Ích, cụ bà Trương Thị Tỷ, pháp danh Trừng Xí.

Trong gia đình có 6 người con: 3 trai và 3 gái. Người con cả trong gia đình có duyên theo Phật xuất gia, thế danh Nguyễn San, pháp danh Trừng San, pháp tự Minh Hiền, pháp hiệu Hải Tuệ (1922-1991), sau làm Giám viện Phật học Viện Trung Phần Hải Đức Nha Trang, trụ trì chùa Diên Thọ... trước và sau năm 1975. 

Đang khi còn tại thế, Hòa thượng Như Tịnh vì tuổi cao sức yếu đã lui về phía sau chứng minh-cố vấn cho trưởng tử là thầy Thích Trừng Tường đảm nhiệm trụ trì chùa Linh Nghĩa, tiếp nối mạch truyền thừa để xiển dương chánh đạo, truyền bá Phật pháp...

Năm 2013, Hòa thượng viên tịch khi cuộc trùng tu còn dang dở, môn đồ hiếu quyến cùng phật-tử đồng tâm hợp lực tiếp tục xây dựng ngôi Tam Bảo, kéo dài đến gần 8 năm mới làm lễ khánh tạ ngôi chùa Linh Nghĩa hoàn toàn mới, trong đó có công trình thiết trí bộ tôn tượng Tây Phương Tam Thánh.

Chùa Linh Nghĩa - Nghĩa Trũng là nơi dưỡng dục và đào tạo Tăng tài. Các đệ tử của Hòa thượng Như Tịnh - Thanh Tràng có nhiều tăng sĩ đạt học vị cao (tốt nghiệp Cao học, Thạc sĩ, và Tiến sĩ Phật học ở nước ngoài), như quý thầy Tâm Lực, Tâm Tín, Trừng Sỹ…

Ngày hôm nay, vùng đất trũng hoang vắng của miền quê ven cổ thành Diên Khánh đã hoàn toàn thay da đổi thịt với thị trấn sầm uất, phố chợ lao xao, nhà cửa chen chúc nhau san sát hai bên những con đường tráng nhựa, trải bê-tông... khi vào đến chùa Linh Nghĩa, ngay phía sau cổng tam quan, án ngữ nơi sân giữa là một thềm cao lát đá thiết đặt bệ đài tôn tượng "Tây Phương Tam Thánh" (còn được gọi là "A Di Đà Tam Tôn") bằng đá trắng thật cao lớn và uy nghi dưới nắng mưa nhật nguyệt.

Hãy khoan thai từng bước vào chốn già-lam thanh tịnh Nghĩa Trũng để lễ Phật, bái Tăng, dạo quanh vườn ngắm cảnh sắc hoa trái tươi xanh lạ lẫm với từng chùm me chua ngọt, từng chùm hoa vô ưu, từng chùm hoa Tulip châu Phi và dừng chân lắng nghe tiếng phong linh bên hiên hè im ắng rung gõ nhẹ vào tâm thức bằng những âm thanh kỳ diệu như vỗ về, như khuyên nhắc cho chúng ta luôn hướng đến nẻo lành lối thiện, buông xả những lo lắng ưu sầu...

Ngôi chánh điện uy nghiêm và khang trang trên thềm nền cao luôn mở rộng các cánh cửa để đón nhận những người đệ tử Phật trở về với chánh đạo.

Theo Vietnamnet